Próbna ewakuacja to praktyczne sprawdzenie, czy osoby przebywające w budynku potrafią bezpiecznie go opuścić, a przyjęte procedury rzeczywiście działają. Ćwiczenia nie powinny ograniczać się do uruchomienia alarmu i wyjścia na zewnątrz. Ich celem jest również sprawdzenie organizacji działań, drożności dróg ewakuacyjnych oraz sposobu przekazywania informacji o zagrożeniu.

Kiedy próbna ewakuacja jest obowiązkowa? Jak często trzeba ją przeprowadzać w szkole, przedszkolu lub zakładzie pracy? Kogo należy powiadomić? Wyjaśniamy najważniejsze zasady.

Kiedy próbna ewakuacja jest obowiązkowa?

Podstawowe wymagania określa § 17 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Właściciel lub zarządca obiektu przeznaczonego dla ponad 50 osób będących jego stałymi użytkownikami, niezakwalifikowanego do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, powinien przeprowadzać praktyczne sprawdzenie organizacji oraz warunków ewakuacji z całego obiektu co najmniej raz na 2 lata.

Przykładowo obowiązek ten może dotyczyć budynków biurowych, obiektów usługowych oraz innych obiektów spełniających wskazane kryteria. O zastosowaniu przepisu decydują rzeczywiste parametry i sposób użytkowania obiektu, a nie sama nazwa „firma” czy „zakład pracy”.

Jak często przeprowadza się próbną ewakuację w szkołach i przedszkolach?

W obiektach, w których cyklicznie zmienia się jednocześnie grupa ponad 50 użytkowników — w szczególności w szkołach, przedszkolach, internatach i domach studenckich — ćwiczenia trzeba przeprowadzać co najmniej raz w roku, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od rozpoczęcia korzystania z obiektu przez nowych użytkowników.

Jeżeli nowy rok szkolny rozpoczyna się 1 września, termin ten przypada zasadniczo na koniec listopada. Nie oznacza to jednak, że wszystkie placówki muszą ćwiczyć tego samego dnia. Warto zaplanować ewakuację odpowiednio wcześniej, aby mieć czas na przygotowanie personelu i powiadomienie Państwowej Straży Pożarnej.

Czy każda firma musi organizować próbną ewakuację?

Nie każda. Obowiązek wynikający z § 17 ust. 1 zależy między innymi od przeznaczenia obiektu dla ponad 50 stałych użytkowników i jego klasyfikacji. Nie można więc automatycznie uznać, że każda firma zatrudniająca określoną liczbę pracowników ma taki sam obowiązek.

Nawet gdy przepisy nie nakazują okresowego praktycznego sprawdzenia ewakuacji, przeprowadzenie ćwiczeń może być wartościowym elementem przygotowania pracowników do zagrożeń. Odrębne wymagania mogą również wynikać ze specyfiki działalności lub szczególnych przepisów.

Czy przed próbną ewakuacją trzeba powiadomić PSP?

Tak, przy ćwiczeniach objętych § 17. Właściciel lub zarządca powiadamia właściwego miejscowo komendanta powiatowego lub miejskiego Państwowej Straży Pożarnej nie później niż na tydzień przed ich przeprowadzeniem.

W zawiadomieniu warto wskazać nazwę i adres obiektu, planowany termin i godzinę ćwiczeń, dane osoby kontaktowej oraz podstawowe informacje o ich przebiegu. Powiadomienie nie jest równoznaczne z obowiązkiem obecności strażaków podczas ćwiczenia.

Jeżeli obiekt zawiera strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii ZL II, zakres i obszar ćwiczeń należy uzgodnić z właściwym komendantem PSP. Takie uzgodnienie jest także wymagane dla wskazanych w rozporządzeniu budynków zakwaterowania osadzonych.

Jak wygląda prawidłowo przeprowadzona próbna ewakuacja?

1. Przygotowanie ćwiczeń

Najpierw należy przeanalizować układ budynku, liczbę użytkowników, drogi i wyjścia ewakuacyjne oraz obowiązujące procedury. Wyznacza się osoby odpowiedzialne za kierowanie ewakuacją, sprawdzenie pomieszczeń i zebranie informacji o osobach ewakuowanych. Trzeba również uwzględnić osoby wymagające pomocy w ewakuacji.

2. Ogłoszenie alarmu

Sygnał ewakuacji powinien być przekazany w sposób przyjęty w danym obiekcie. Jeśli obiekt ma system sygnalizacji pożarowej, jego wykorzystanie podczas ćwiczeń wymaga odpowiedniego przygotowania i uwzględnienia powiązań z innymi instalacjami, aby nie spowodować niezamierzonych skutków.

3. Opuszczenie budynku

Użytkownicy kierują się wyznaczonymi drogami do bezpiecznego miejsca zbiórki, zgodnie z przyjętymi procedurami. Nie należy korzystać z wind, które nie są przeznaczone do ewakuacji. Personel odpowiedzialny za poszczególne części obiektu weryfikuje, czy pomieszczenia zostały opuszczone, nie narażając się przy tym na niebezpieczeństwo.

4. Sprawdzenie stanu osobowego

W miejscu zbiórki należy ustalić, czy wszystkie osoby opuściły obiekt, oraz przekazać wyniki osobie koordynującej działania. W ćwiczeniu warto sprawdzić, jak personel postępuje w razie informacji o osobie, której nie udało się odnaleźć.

5. Ocena i wnioski

Po zakończeniu omawia się przebieg ćwiczeń, identyfikuje problemy i wskazuje działania usprawniające. Ważny jest nie tylko czas opuszczenia budynku, ale również sposób organizacji i bezpieczeństwo uczestników.

Najczęstsze błędy podczas próbnej ewakuacji

• niejasny sposób ogłoszenia alarmu i przekazywania poleceń;
• nieznajomość najbliższych dostępnych dróg ewakuacyjnych;
• zastawione przejścia lub utrudniony dostęp do wyjść;
• brak jasno wyznaczonych osób kierujących ewakuacją;
• problemy ze sprawdzeniem liczby osób w miejscu zbiórki;
• brak procedur pomocy osobom o ograniczonej możliwości poruszania się;
• zakończenie ćwiczenia bez omówienia zauważonych nieprawidłowości.

Właśnie dlatego dobrze przygotowana próbna ewakuacja jest czymś więcej niż formalnością — pozwala wykryć słabe punkty, zanim wystąpi prawdziwe zagrożenie.

Czy z próbnej ewakuacji trzeba sporządzić protokół?

W praktyce warto udokumentować ćwiczenia, opisując ich termin, zakres, liczbę uczestników, przebieg, zauważone nieprawidłowości i zalecenia. Taki dokument pomaga wykazać przeprowadzenie sprawdzenia i zaplanować usprawnienia.

Warto jednak odróżnić ogólne ćwiczenia z § 17 od szczególnego trybu z § 17a, dotyczącego określonych obiektów działalności rozrywkowej (np. escape roomów). W tym drugim przypadku przepisy przewidują dodatkowe wymagania, w tym sporządzenie i przekazanie protokołu do PSP.

Próbna ewakuacja – Rzeszów, Krosno, Jasło, Brzozów i całe Podkarpacie

IGNOX – Kompleksowe Usługi BHP i PPOŻ wspiera szkoły, przedszkola, zakłady pracy, firmy i zarządców obiektów w przygotowaniu oraz organizacji próbnych ewakuacji.

Pomagamy w zaplanowaniu scenariusza ćwiczeń, organizacji przebiegu ewakuacji, ocenie przyjętych rozwiązań oraz opracowaniu wniosków i dokumentacji po ćwiczeniu. Stawiamy na praktyczne podejście i realne przygotowanie uczestników do sytuacji zagrożenia. Dowiedz się więcej o organizacji próbnej ewakuacji i szkoleniach przeciwpożarowych.

Usługi realizujemy w Rzeszowie, Krośnie, Jaśle, Brzozowie, Strzyżowie, Łańcucie i Jarosławiu oraz na terenie całego województwa podkarpackiego. Możliwa jest także realizacja zleceń w innych regionach Polski.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy próbna ewakuacja w szkole jest obowiązkowa co roku?

W placówkach spełniających warunki § 17 ust. 2 rozporządzenia ćwiczenia odbywają się co najmniej raz w roku, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od rozpoczęcia korzystania z obiektu przez nowych użytkowników.

Czy trzeba informować straż pożarną o próbnej ewakuacji?

Tak. O praktycznym sprawdzeniu organizacji i warunków ewakuacji, o którym mowa w § 17, właściwego komendanta powiatowego lub miejskiego PSP powiadamia się najpóźniej tydzień przed jego przeprowadzeniem.

Czy na ćwiczeniach musi być obecna PSP?

Nie ma ogólnego obowiązku udziału funkcjonariuszy PSP w każdej próbnej ewakuacji. Powiadomienie właściwego komendanta nie jest równoznaczne z zapewnieniem obecności strażaków.

Podstawa prawna

§ 17 oraz § 17a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 822). Treść rozporządzenia w ISAP/ELI.